Whether là gì? Cấu trúc, cách dùng và phân biệt với If

Trong tiếng Anh, whether không chỉ là một từ nối đơn giản mà còn giúp diễn đạt sự lựa chọn hoặc tình huống phân vân giữa hai khả năng. Dù có nhiều điểm giống và dễ bị nhầm với “if”, nhưng whether lại có quy tắc dùng riêng và thường mang sắc thái trang trọng hơn.

Bài viết này từ IELTS The Tutors sẽ giúp bạn hiểu whether là gì, các cấu trúc thường gặp và cách dùng chi tiết, đồng thời chỉ rõ cách phân biệt với “if” để sử dụng chính xác trong cả giao tiếp và văn viết học thuật.

Whether là gì?

Theo từ điển Oxford, Whether đóng vai trò là một liên từ (conjunction) trong tiếng Anh. Về cơ bản, nó được dùng để kết nối các mệnh đề nhằm diễn đạt hai trạng thái biểu đạt chính:

• Dùng để diễn đạt sự nghi ngờ, lưỡng lự hoặc lựa chọn giữa hai khả năng (liệu rằng).

Ví dụ: I’m not sure whether the blue tie or the red matches this suit better. (Tôi không chắc liệu rằng chiếc cà vạt xanh hay đỏ sẽ hợp với bộ vest này hơn.)

• Dùng để khẳng định một kết quả không thay đổi dù cho điều kiện nào xảy ra đi nữa (cho dù… hay…).

Ví dụ: Whether it rains or shines, the football match will start at 8 PM. (Cho dù trời mưa hay nắng, trận bóng đá vẫn sẽ bắt đầu vào lúc 8 giờ tối.)

Bên cạnh đó, Whether còn được dùng để tường thuật lại các câu hỏi mang tính xác nhận (Yes/No questions).

Ví dụ:

• Direct: “Will the flight be delayed?” the passengers asked.
• Reported: The passengers wanted to know whether the flight would be delayed. (Hành khách muốn biết liệu chuyến bay có bị trì hoãn hay không.)

Cách dùng cấu trúc whether trong tiếng Anh

Cấu trúc whether trong câu gián tiếp (Reported speech)

Khi tường thuật lại câu hỏi Yes/No, ta dùng whether (hoặc if) làm từ nối. Trong đó, whether thường được ưu tiên hơn vì mang sắc thái trang trọng và rõ ràng, đặc biệt trong văn viết học thuật hoặc báo cáo.

Cấu trúc: S + asked / wanted to know / wondered + whether + clause

Lưu ý:

• Động từ thường lùi thì trong câu tường thuật, trừ khi nội dung vẫn đúng ở hiện tại hoặc là sự thật hiển nhiên.
• Thay đổi đại từ nhân xưng, đại từ sở hữu cho phù hợp với ngữ cảnh gián tiếp.
• Chuyển từ cấu trúc câu hỏi (đảo trợ động từ) sang cấu trúc câu trần thuật (chủ ngữ đứng trước động từ).

Ví dụ:

• “Does this laptop come with a warranty?” – The customer asked.

→ The customer asked whether the laptop came with a warranty. (Khách hàng hỏi liệu chiếc máy tính xách tay đó có đi kèm chế độ bảo hành hay không.)

• “Will you attend the seminar tomorrow?” – The manager asked me.

→ The manager wanted to know whether I would attend the seminar the following day. (Người quản lý muốn biết liệu tôi có tham dự buổi hội thảo vào ngày hôm sau không.)

Cấu trúc whether or

Cấu trúc whether…or dùng để diễn tả sự lựa chọn giữa hai khả năng, có hai cách dùng thường gặp:

Khi hai vế có cùng chủ ngữ

Cấu trúc: S + V + whether + to V1 (O1) + or + (to) V2 (O2)

Ví dụ:

• She is deciding whether to take a taxi or to walk to work. (Cô ấy đang phân vân nên đi taxi hay đi bộ đến chỗ làm.)
• They are discussing whether to move to a new city or stay where they are. (Họ đang thảo luận liệu nên chuyển đến thành phố mới hay ở lại nơi hiện tại.)

Khi hai vế khác chủ ngữ

Khi hành động do hai chủ ngữ khác nhau thực hiện hoặc các sự việc tách biệt nhau, cần dùng hai mệnh đề đầy đủ.

Cấu trúc: Mệnh đề chính + whether + S1 + V1 (O1) + or + S2 + V2 (O2)

Ví dụ:

• We’re discussing whether our team will work from home next week or we will return to the office. (Chúng tôi đang bàn xem tuần tới sẽ làm việc ở nhà hay quay lại văn phòng.)
• I’m thinking about whether I should buy a new phone or I should save money instead. (Tôi đang cân nhắc nên mua điện thoại mới hay tiết kiệm tiền.)

Cấu trúc whether or not

“Whether or not” mang nghĩa “dù có…hay không” (tương đương regardless of). Có thể đặt ở đầu câu hoặc trong mệnh đề chính.

Cấu trúc:

• Clause + whether or not + S + V
• Whether + S + V + … + or not, + Clause

Ví dụ:

• We are going on the trip whether or not you join us. (Chúng tôi vẫn sẽ đi chuyến đó dù bạn có tham gia hay không.)
• I am determined to finish the marathon whether or not I feel exhausted. (Tôi quyết tâm hoàn thành cuộc chạy marathon cho dù tôi có cảm thấy kiệt sức hay không.)
• Whether she feels tired or not, she has to finish her work today. (Dù cô ấy có mệt hay không, cô ấy vẫn phải hoàn thành công việc hôm nay.)
• Whether it rains or not, the outdoor concert will still take place as scheduled. (Dù trời có mưa hay không, buổi hòa nhạc ngoài trời vẫn sẽ diễn ra theo đúng kế hoạch.)

Lưu ý: Không dùng either thay cho “whether or not” khi nghĩa của câu là “không quan trọng nếu…”, “không vấn đề nếu…”

Cấu trúc whether trong mệnh đề danh từ (Noun clause)

Khi bắt đầu bằng “Whether”, mệnh đề danh từ mang nghĩa “liệu rằng việc đó có xảy ra hay không”.

Whether đóng vai trò là chủ ngữ của câu

Cấu trúc: Whether/ If + S + V1 (+ or not) + V2 + …

Ví dụ:

• Whether he can pass the final exam will determine whether he graduates. (Việc anh ấy có vượt qua kỳ thi cuối kỳ hay không sẽ quyết định việc anh ấy có tốt nghiệp hay không.)
• Whether or not the company will increase salaries remains a secret. (Việc công ty có tăng lương hay không vẫn còn là một bí mật.)

Whether đóng vai trò là tân ngữ của động từ

Cấu trúc: Noun clause + whether/ if + clause

Ví dụ:

• He asked if I had finished my homework. (Anh ấy hỏi liệu tôi đã làm xong bài tập chưa.)
• I don't know whether the manager has approved my proposal yet. (Tôi không biết liệu người quản lý đã phê duyệt đề xuất của tôi hay chưa.)

Whether đóng vai trò là tân ngữ của giới từ

Trường hợp này bạn chỉ có thể dùng “Whether”, không được dùng “If”.

Cấu trúc: Giới từ + whether + noun clause

Ví dụ:

• The students are having a heated discussion about whether they should wear uniforms to school. (Các bạn học sinh đang thảo luận sôi nổi về việc liệu có nên mặc đồng phục đến trường hay không.)
• I'm not sure whether I locked the front door. (Tôi không chắc mình đã khóa cửa trước chưa.)

Cấu trúc whether + to V

“Whether + to V” được dùng khi người nói cần phải đưa ra lựa chọn, đặc biệt trong văn viết trang trọng.

Công thức: Clause + whether + to V + (or not)

Ví dụ:

• We are discussing whether to move to another city. (Chúng tôi đang thảo luận liệu có nên chuyển đến thành phố khác hay không.)
• She is wondering whether to buy that expensive dress or not. (Cô ấy đang tự hỏi liệu có nên mua chiếc váy đắt tiền đó hay không.)

Phân biệt cấu trúc whether với cấu trúc câu điều kiện (If)

Trường hợp Whether và If có thể thay thế cho nhau

Tường thuật lại các câu hỏi Yes/No

Ví dụ: He asked me if I had finished the report. = He asked me whether I had finished the report. (Anh ấy hỏi tôi liệu tôi đã hoàn thành bản báo cáo chưa.)

Đứng sau các động từ có nghĩa nghi ngờ (như think, wonder, know, see, …)

Ví dụ: I’m not sure if the store is still open at this hour. =  I’m not sure whether the store is still open at this hour. (Tôi không chắc liệu cửa hàng có còn mở cửa vào giờ này không.)

Các trường hợp bắt buộc hoặc ưu tiên dùng “Whether”

Dưới đây là những điểm khác nhau quan trọng giữa “whether” và “if” mà bạn cần lưu ý:

Lưu ý khi dùng cấu trúc whether trong tiếng Anh

1. Không dùng “Either” thay thế cho “Whether… or not”

Trong tiếng Anh, Either chỉ được dùng để chỉ sự lựa chọn một trong hai, trong khi Whether… or not được dùng để khẳng định một sự thật hoặc hành động không thay đổi bất chấp điều kiện.

Ví dụ:

• Không dùng: She always expresses her honest opinion, either it is polite or not.
• Nên dùng: She always expresses her honest opinion, whether it is polite or not. (Cô ấy luôn bày tỏ quan điểm của mình, bất kể nó có lịch sự hay không.)

2. “Whether… or not” có thể đứng ở đầu câu hoặc cuối câu

Ví dụ: Whether it’s a holiday or not, the convenience store stays open 24/7. (Dù là ngày lễ hay không, cửa hàng tiện lợi vẫn mở cửa 24/7.)

→ Nhấn mạnh sự bất chấp điều kiện.

Ví dụ: We are going on a picnic this Sunday whether it rains or not. (Chúng ta vẫn sẽ đi dã ngoại vào Chủ nhật này bất kể trời có mưa hay không.)

→ Nhấn mạnh vào quyết định của chủ thể.

Bài tập vận dụng whether có đáp án

Bài 1: Điền “If” hoặc “Whether” vào chỗ trống

Lưu ý: Có những câu có thể dùng cả hai, nhưng có những câu chỉ được dùng một lựa chọn duy nhất.

1. The committee is still debating __________ to approve the budget for the upcoming project.

2. I am not sure __________ I should sign the contract today or wait for my lawyer.

3. Your success in this field depends on __________ you can adapt to new technologies.

4. __________ the company will survive this economic crisis is a concern for all employees.

5. Please let the HR department know __________ you will attend the orientation session.

6. The CEO discussed with the board __________ they should merge with their main competitor.

7. I wonder __________ she has received my email; she hasn't replied yet.

8. There is a lot of disagreement over __________ the new tax law is beneficial for small businesses.

9. __________ or not you agree with his decision, you must follow the instructions.

100. The doctor couldn't say for certain __________ the treatment would be effective.

Bài 2: Chuyển các câu hỏi sau sang câu tường thuật

Sử dụng các động từ dẫn khác nhau như: asked, wondered, wanted to know, inquired và ưu tiên dùng Whether để tăng tính chuyên nghiệp.

1. “Can we finish the marketing campaign before the deadline?”

→ The manager wondered ____________________________________________________.

2. “Do you want to receive the newsletter via email or post?”

→ The clerk asked me ______________________________________________________.

3. “Is the new software compatible with our current system?”

→ The IT specialist inquired _________________________________________________.

4. “Should I invest in stocks or gold at this moment?”

→ My brother was considering ______________________________________________.

5. “Will the guest speaker arrive on time for the opening ceremony?”

→ The organizer wanted to know _____________________________________________.

Bài 3: Rút gọn các câu sau bằng cấu trúc “Whether + To V”

0. I don't know whether I should stay or leave. → I don't know whether to stay or leave.

1. The board of directors couldn't decide whether they should expand to the Asian market this year.

2. She is still agonizing over whether she should accept the promotion or move to a different city.

3. We are having a discussion about whether we should hire more freelancers.

4. He didn't know whether he should apologize to his colleague or just keep silent.

5. The chef is unsure whether he should add more spice to the signature dish.

Bài 4: Chọn đáp án đúng nhất

1. The research focuses on ________ the environment is being affected by industrial waste.

A. if

B. whether

C. either

D. whether or not

2. ________ we win the award or not, we are proud of our hard work.

A. If

B. Either

C. Whether

D. Unless

3. I’m not sure ________ to buy the laptop now or wait for the Black Friday sale.

A. if

B. whether

C. either

D. that

4. We need to have a serious talk about ________ you are committed to this team.

A. if

B. whether

C. weather

D. if or not

5. ________ she will resign remains a mystery to everyone in the office.

A. If

B. Whether

C. That

D. When

Đáp án gợi ý

Bài 1

1. Whether (Chỉ dùng whether trước to-infinitive).

2. Whether / If (Có thể dùng cả hai trong mệnh đề tân ngữ, nhưng whether trang trọng hơn khi có lựa chọn “or”).

3. Whether (Bắt buộc dùng whether sau giới từ “on”).

4. Whether (Bắt buộc dùng whether khi mệnh đề làm chủ ngữ đứng đầu câu).

5. Whether / If (Cả hai đều đúng trong câu tường thuật/thông báo gián tiếp).

6. Whether (Bắt buộc dùng whether sau động từ “discuss”).

7. If / Whether (Cả hai đều đúng khi diễn tả sự nghi ngờ/băn khoăn).

8. Whether (Bắt buộc dùng whether sau giới từ “over”).

9. Whether (Chỉ whether mới có thể đi kèm trực tiếp với “or not”).

10. Whether / If (Cả hai đều đúng sau cụm từ chỉ sự không chắc chắn).

Bài 2

1. The manager wondered whether they could finish the marketing campaign before the deadline.

2. The clerk asked me whether I wanted to receive the newsletter via email or post.

3. The IT specialist inquired whether the new software was compatible with their current system.

4. My brother was considering whether to invest in stocks or gold at that moment. (Hoặc: whether he should invest…)

5. The organizer wanted to know whether the guest speaker would arrive on time for the opening ceremony.

Bài 3

1. The board of directors couldn't decide whether to expand to the Asian market this year.

2. She is still agonizing over whether to accept the promotion or move to a different city.

3. We are having a discussion about whether to hire more freelancers.

4. He didn't know whether to apologize to his colleague or just keep silent.

5. The chef is unsure whether to add more spice to the signature dish.

Bài 4

1. B. whether (Sau giới từ “on” bắt buộc dùng whether).

2. C. Whether (Đứng đầu câu làm chủ ngữ và đi với “or not”).

3. B. whether (Cấu trúc rút gọn whether + to V, không dùng if to V).

4. B. whether (Sau giới từ “about” bắt buộc dùng whether).

5. B. Whether (Mệnh đề danh ngữ làm chủ ngữ đứng đầu câu).

Tóm lại, nắm vững cấu trúc Whether không chỉ giúp bạn làm chủ các câu hỏi gián tiếp mà còn làm tăng tính chuyên nghiệp, trang trọng cho bài viết. Dù có ý nghĩa tương đồng với “If”, nhưng bằng cách ghi nhớ những quy tắc riêng biệt như khi đứng sau giới từ hay đi kèm với động từ nguyên mẫu, bạn sẽ tránh được những lỗi sai đáng tiếc.

Hy vọng qua bài viết này, bạn đã tự tin phân biệt được Whether và If để áp dụng linh hoạt trong mọi ngữ cảnh. Hãy tiếp tục luyện tập và đừng quên theo dõi các bài viết tiếp theo từ IELTS The Tutors để củng cố nền tảng ngữ pháp tiếng Anh vững chắc nhé!

Câu hỏi thường gặp

1. Whether là gì và nghĩa là gì?

Whether là một liên từ trong tiếng Anh, có nghĩa là “liệu rằng” hoặc “có… hay không”. Nó thường được dùng để giới thiệu một mệnh đề danh ngữ, diễn tả sự nghi ngờ hoặc lựa chọn giữa hai hay nhiều khả năng.

2. Cấu trúc Whether or và Whether or not là gì?

• Whether… or: Dùng để đưa ra hai lựa chọn cụ thể. Ví dụ: I don't know whether he is British or American.
• Whether or not: Dùng để nhấn mạnh rằng một sự việc sẽ xảy ra bất kể điều kiện có thuận lợi hay không (nghĩa là “dù có… hay không”). Ví dụ: We will go whether or not it rains.

3. Sau Whether là gì?

Sau Whether có thể là một mệnh đề đầy đủ (S + V) hoặc một động từ nguyên mẫu có “to” (Whether to verb).

• Dạng mệnh đề: I wonder whether they have arrived.
• Dạng rút gọn: I'm debating whether to buy a new car.

4. Khi nào dùng If, khi nào dùng Whether?

Dù cả hai đều dịch là “liệu rằng”, nhưng bạn cần phân biệt rõ:

Dùng cả hai: Trong câu tường thuật câu hỏi Yes/No (sau ask, wonder, know…).

Chỉ dùng Whether:

• Sau giới từ (about, on, of…).
• Trước động từ To-Infinitive.
• Khi mệnh đề làm chủ ngữ đứng đầu câu.
• Ngay trước cụm or not.
• Sau động từ Discuss.

Chỉ dùng If: Trong các câu điều kiện (Loại 1, 2, 3).

5. Cấu trúc Whether to verb dùng như thế nào?

Cấu trúc Whether to verb được dùng để rút gọn mệnh đề danh từ khi chủ ngữ của mệnh đề chính và mệnh đề phụ là một. Nó giúp câu văn ngắn gọn, súc tích và trang trọng hơn.

Ví dụ: She couldn't decide whether to stay or leave. (Thay vì: …whether she should stay or leave).

6. Cách dùng Whether ở đầu câu có ý nghĩa gì?

Khi một mệnh đề bắt đầu bằng whether đứng ở đầu câu, toàn bộ mệnh đề đó đóng vai trò chủ ngữ. Đây là cấu trúc nâng cao thường gặp trong văn viết học thuật (Academic Writing).

Ví dụ: Whether the plan succeeds depends on our teamwork. (Việc kế hoạch có thành công hay không phụ thuộc vào sự làm việc nhóm của chúng ta).

7. Tại sao nên dùng Whether thay vì If trong văn viết?

Trong các ngữ cảnh trang trọng, công việc hoặc bài thi IELTS/TOEFL, Whether thường được ưu tiên trong văn viết học thuật và trang trọng vì nó rõ ràng hơn trong các cấu trúc lựa chọn hoặc câu hỏi gián tiếp.